Ticari Araç ve Filoda Zorunlu Ekipman: Binekten Farkı Ne?

Binek araca göre ek zorunlu kalemler

Bu kalemlerin tamamı binek araçtaki zorunluluklara eklenir; onların yerine geçmez. Yani bir kamyonda da reflektör (2 adet, ECE R 27), ilk yardım çantası (13 kalem — dayanağı 1 Sayılı Cetvel değil, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik m.10’dur), stepne ve “yedek malzeme ve takımlar” (kriko, bijon anahtarı, yedek ampul, pense, tornavida, el feneri, patinaj zinciri, çekme halatı) aranır.

Boyun korsesi filo satın almasında en çok atlanan kalemdir. 1 Sayılı Cetvel’de düzenlenir; cetvel kapsamı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne atıfla belirler: yetki belgesi almış yolcu taşımacılığında kullanılan araçlarda her 10 koltuk için en az bir adet bulundurulur. 50 koltuklu bir otobüste bu 5 adet demektir.

Takograf: kimde zorunlu, 2026’da ne değişti?

Takograf, 2918 sayılı Kanun’un 31. maddesi ve 1 Sayılı Cetvel uyarınca otobüs, kamyon ve çekicilerde zorunludur. 27 Şubat 2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla 31. madde yeniden düzenlenmiş ve kapsam genişletilmiştir: yük taşımada kullanılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan motorlu taşıtlar da takograf kapsamına alınmıştır.

Aynı düzenlemeyle yaptırımlar da sertleşmiştir: takograf ihlallerinde sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması ve trafikten men gibi tedbirler öngörülmüş, ayrıca işletene sürücüye uygulanan cezanın iki katı idari para cezası düzenlenmiştir.

Geçiş, aracın model yılına göre kademelendirilmiştir. Yayımlanan takvim şöyledir:

Bu takvim yürürlükteki düzenlemenin uygulanmasına ilişkindir ve filonuza karar vermeden önce yürürlükteki metinden teyit edilmelidir. Cihaz ayrıca periyodik muayene ve damgalamaya tabidir. Şehir içi ve belediye sınırları içindeki taşımalarda muafiyet uygulanabilir.

Tekerlek takozu: kaç adet?

Takoz adedi araç tipine ve dingil sayısına göre değişir; tek bir sayı yoktur.

Cetvel’deki nitelik şartı “gereği kadar tesirli ve kolay kullanılır” olmasıdır; ölçü veya malzeme belirtilmez. Eğimli sahada çalışan filolarda zorunlu adedin üzerine çıkmak, iş güvenliği tarafında da savunulabilir bir tercihtir.

Kış lastiği: tarih, kapsam ve diş derinliği

Kış lastiği zorunluluğu, araç ekipmanından ayrı bir rejimdir ve yalnızca ticari taşımacılığı kapsar.

Zincir, kış lastiğinin yerine geçmez. Tebliğ bunu açıkça söyler: araçta patinaj zinciri bulunması veya kullanılması kış lastiği zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Öte yandan patinaj zinciri kış lastiğinden ayrı bir kalemdir: 1 Sayılı Cetvel’in “yedek malzeme ve takımlar” satırı “karlı ve buzlu günler için” bir çift patinaj zinciri bulundurulmasını ister. İkisi ayrı yükümlülüktür; biri diğerinin yerine geçmez.

Araç muayene periyotları

Muayene sonucu dört gruptan biridir: kusursuz (onaylanır), hafif kusur (araç geçer, rapora işlenir), ağır kusur (kalır, 1 ay içinde ücretsiz tekrar muayene) ve emniyetsiz (kalır, “karayolunda kullanıma elverişli değildir” şerhi). Zorunlu ekipman eksikliği hafif kusurdur — araç geçer. Ama aynı eksiklik yol denetiminde idari para cezasıdır.

Filo tarafında bunun pratik anlamı şudur: ticari araçlar zaten yılda bir muayeneye giriyor. Ekipman yenileme takvimini bu tarihe bağlamak, ayrı bir kontrol süreci kurma ihtiyacını ortadan kaldırır. Yangın tüpü basıncı, ilk yardım malzemesi miatları ve reflektör bütünlüğü aynı ayda kontrol edilir.

Ticari yolcu taşımada kamera ve takip sistemi

Bu zorunluluğu getiren düzenleme 29 Kasım 2024 tarihli ve 32737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği değişikliğidir: 1 Sayılı Cetvel’in “hususiyetlerine göre araçlarda bulundurulacak techizat” bölümüne kamera sistemi, görüntü kayıt cihazı, araç takip sistemi ve acil durum butonu satırları o düzenlemeyle eklenmiştir. Sonraki iki değişiklik (27 Şubat 2025 / 32826 ve 19 Ağustos 2025 / 32991) yükümlülüğü değil geçiş takvimini yeniden yazmıştır — internette sıkça “2025’te geldi” denmesinin sebebi budur. Kapsam: taksi, dolmuş ve minibüs, şehir içi otobüs, okul servisi ve personel servisi. Hususi araçlar kapsam dışıdır — “tüm araçlara kamera zorunlu oldu” şeklindeki iddialar doğru değildir.

Yükümlülük araç model yılına göre kademeli olarak yürürlüğe girmektedir ve geçiş takvimi 2025 içinde iki kez değiştirilmiştir. Kendi filonuzun kademesini yürürlükteki Yönetmelik metninin geçici maddelerinden teyit edin — ikincil kaynaklardaki tarihler büyük ölçüde eskimiştir.

Cezayı kim öder — sürücü mü işletme mi?

Zorunlu gereç eksikliğinde ceza 2918 sayılı Kanun md. 31/1-a uyarınca sürücüye kesilir. Filo yöneticisinin asıl sorusu ise farklıdır: şirket aracında bu ceza kimde kalır?

Pratikte üç ayrı düzlem vardır ve karıştırılmamalıdır. (1) İdari muhatap: ceza tutanağı sürücü adına düzenlenir. (2) Şirket içi rücu: cezanın çalışana yansıtılıp yansıtılmayacağı iş sözleşmesi ve iç yönetmeliğe bağlı bir iş hukuku konusudur; ekipman işveren tarafından sağlanmadığı için oluşan bir eksiklikte rücu savunulabilir olmaz. (3) Takograf istisnası: 7574 sayılı Kanunla takograf ihlallerinde işletene, sürücüye uygulanan cezanın iki katı idari para cezası öngörülmüştür — burada işletme doğrudan muhataptır.

Filo açısından çıkarım nettir: ekipmanı eksiksiz sağlamak ve bunu kayda bağlamak, hem cezayı önler hem de rücu tartışmasında işletmenin elini güçlendirir. Araç bazında zimmet kaydı bu yüzden yalnızca idari bir formalite değildir.

Filo ekipman politikası nasıl kurulur?

Filoda asıl zorluk kalemleri bilmek değil, 40 araçta aynı anda uyumlu tutmaktır. İşe yarayan yapı şudur:

1. Araçları cinse göre gruplayın. Binek / hafif ticari / 3,5 t üstü / otobüs-minibüs. Zorunluluk listesi bu dört grupta farklılaşır; tek bir liste tüm filoya uymaz.
2. Grup başına standart kalem listesi çıkarın. Zorunlu kalemler ile filo standardı ekstraları ayrı sütunda tutun — denetimde hangisinin hangisi olduğunu bilmek gerekir.
3. Miatlı kalemleri ayırın. Yangın tüpü ve ilk yardım malzemesi takvime bağlanır; reflektör, takoz, halat ve el aletleri hasar/kayıp esaslı yenilenir.
4. Yenilemeyi muayene ayına bağlayın. Ticari araçlar yılda bir muayeneye giriyor; kontrolü oraya yaslayın.
5. Araç bazında zimmet kaydı tutun. Plaka, teslim tarihi, kalem listesi, sürücü imzası. Kayıp ve eksik tartışmasını bitirir.
6. Tek tedarikçiden alın. Aynı ürün, aynı miat, tek fatura, tek muhatap — 40 araçlık bir filoda idari yük ürün fiyatından daha belirleyicidir.

Filonuzun araç sayısını ve cinslerini gönderin; zorunlu ve tavsiye edilen kalemleri ayrı ayrı listeleyip kalem kalem fiyatlandıralım. Çok lokasyonlu filolarda şubelere ayrı ayrı, tek faturayla teslim yapıyoruz.

Sık Sorulan Sorular