Araç İlk Yardım Çantası: Zorunlu 13 Kalem ve Yasal Dayanağı
Mevzuatla tek tek sayılmış 13 kalem, ölçüleriyle. Hangi yönetmelikte düzenlendiği, TSE şartının neden olmadığı ve filoda nasıl yönetileceği.
Araçta bulundurulması zorunlu ilk yardım malzemeleri nelerdir?
Araç ilk yardım çantasının içeriği 13 kalem hâlinde mevzuatla tek tek sayılmıştır: Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik’in 10. maddesi (RG 26 Eylül 2006, sayı 26301). Madde şöyle başlar: “Araçlarda aşağıda belirtilen ilk yardım malzemeleri bulundurulması zorunludur.”
En sık yapılan hata: ilk yardım çantası Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 1 Sayılı Cetvel’inde değildir — o cetvelde yangın söndürücü, reflektör, stepne ve takoz vardır, ilk yardım satırı yoktur. İkinci hata: çantanın kendisi için mevzuatta TSE veya başka bir standart şartı aranmaz; zorunlu olan 13 kalemlik içeriktir.
Zorunlu 13 kalem — mevzuat metniyle
Aşağıdaki tablo yönetmeliğin 10. maddesindeki listenin birebir karşılığıdır. Ölçüler ve adetler madde metninde yazdığı gibidir; “yaklaşık” veya “tavsiye” değildir.
| # | Malzeme | Ölçü / özellik | Adet |
|---|---|---|---|
| 1 | Büyük sargı bezi | 10 cm × 3–5 m | 2 adet |
| 2 | Hidrofil gaz steril | 10×10 cm, 50’lik kutu | 1 kutu |
| 3 | Üçgen sargı | — | 3 adet |
| 4 | Antiseptik solüsyon | 50 ml | 1 adet |
| 5 | Flaster | 2 cm × 5 m | 1 adet |
| 6 | Çengelli iğne | — | 10 adet |
| 7 | Küçük makas | Paslanmaz çelik | 1 adet |
| 8 | Esmark bandajı | — | 1 adet |
| 9 | Turnike | En az 50 cm, örgülü tekstil malzemeden | 1 adet |
| 10 | Yara bandı | — | 10 adet |
| 11 | Alüminyum yanık örtüsü | — | 1 adet |
| 12 | Tıbbi eldiven | — | 2 çift |
| 13 | El feneri | — | 1 adet |
Toplam 13 kalem. Madde metni araç cinsine göre ayrım yapmaz — “araçlarda” der. Uygulamada traktör, motosiklet ve motorlu bisiklet bu listenin dışında tutulur. Otobüs veya minibüs için daha büyük çanta ya da ek adet öngören bir hüküm bulunmamaktadır; toplu taşımaya özgü ek sağlık kalemi boyun korsesidir: 1 Sayılı Cetvel’de düzenlenir; cetvel, kapsamı Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne atıfla belirler — yetki belgesi almış yolcu taşımacılığında kullanılan araçlarda her 10 koltuk için en az 1 adet.
El feneri iki ayrı mevzuatta birden istenir: hem ilk yardım listesinin 13. kalemi olarak, hem de 1 Sayılı Cetvel’in “yedek malzeme ve takımlar” satırında “seyyar lamba veya el feneri” olarak. Denetimde çanta içeriği ayrı sayıldığı için feneri çantadan çıkarmayın; araçtaki seyyar lamba onun yerine geçmez. Filo alımında araç başına iki adet hesaplamak en güvenli yoldur. Tek bir fener iki yükümlülüğü birden karşılar.
Dayanak: hangi mevzuat, hangi madde?
Bu konuda internetteki içeriklerin büyük kısmı yanlış kaynak gösteriyor. Doğru zincir şudur:
| Ne | Dayanak | İçinde ne var |
|---|---|---|
| İlk yardım malzemeleri | Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik md. 10 (RG 26.09.2006, sayı 26301) | Yukarıdaki 13 kalem |
| Diğer zorunlu gereçler | Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 64 ve ekindeki 1 Sayılı Cetvel (cetvel Değişik: RG 21.03.2012, sayı 28240) | Yangın söndürücü, reflektör, stepne, takoz, engel işareti, yedek malzeme ve takımlar, takograf, boyun korsesi… |
| Kanun düzeyindeki çerçeve | 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 31 | “Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler” — yönetmeliğe atıf yapar |
2006 tarihli yönetmelik yürürlüktedir. Bilinen son değişiklikler (örneğin RG 30.09.2021, sayı 31614) 10. maddeye dokunmamıştır; 13 kalemlik liste 2006’dan bu yana aynıdır.
“TSE belgeli çanta” zorunlu mu?
Mevzuatta çantanın kendisi için standart, belge veya TSE şartı bulunmamaktadır. Madde 10 yalnızca içeriği sayar; çantanın gövdesi, malzemesi, rengi veya belgesi hakkında tek kelime etmez.
Piyasada “TSE belgeli araç ilk yardım çantası” ifadesi yaygındır. Bu bir ürün kalite iddiasıdır — ürünün gerçekten belgesi olabilir, ama bunun bir yasal zorunluluk olarak sunulması doğru değildir. Satın alırken sorulacak doğru soru şudur: 13 kalemin tamamı var mı, ölçüler madde metnindekiyle uyuşuyor mu, son kullanma tarihleri ne?
Teklif alırken tedarikçiden çantanın kalem listesini ölçüleriyle birlikte yazılı isteyin. “Mevzuata uygun 13 parça” yazan bir teklif ile “büyük sargı bezi 10 cm × 3–5 m, 2 adet …” diye açan bir teklif aynı şey değildir. İkincisini karşılaştırabilirsiniz, birincisini karşılaştıramazsınız.
Son kullanma tarihi ve denetim
Madde 10’da son kullanma tarihi takibine ilişkin bir hüküm yoktur. Ancak steril ürünlerin (hidrofil gaz, yara bandı, antiseptik solüsyon) miatları vardır ve uygulamada hem araç muayenesinde hem yol denetiminde içerik ve tarihler kontrol edilebilmektedir. Tarihi geçmiş steril malzeme, pratikte “eksik” muamelesi görür.
Bu, tek araç sahibi için küçük bir ayrıntıdır; filo için bir süreç sorunudur. 40 araçlık bir filoda çantalar farklı tarihlerde alınmışsa miatlar da farklı zamanlarda dolar ve takip elle yapılamaz hâle gelir.
Muayenede eksik çıkarsa ne olur?
Burada çok net bir ayrım var ve en çok karıştırılan nokta budur:
| Nerede | Sonuç |
|---|---|
| Araç muayenesinde (TÜVTÜRK) | Zorunlu ekipman eksikliği hafif kusur grubundadır. Araç muayeneden geçer, eksiklik rapora işlenir, tekrar muayene gerekmez. |
| Yol denetiminde (trafik ekibi) | Aynı eksiklik idari para cezası konusudur. Ceza sürücüye kesilir. |
Araç Muayene Yönetmeliği dört kusur grubu tanımlar: kusursuz, hafif kusur (geçer), ağır kusur (kalır, 1 ay içinde ücretsiz tekrar muayene) ve emniyetsiz (kalır, “karayolunda kullanıma elverişli değildir” şerhi). Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla artar ve tabanlar 27 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla yeniden belirlenmiştir. Bu yüzden burada tutar yazmıyoruz; güncel rakam ve ceza puanı için Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yürürlükteki Trafik İdari Para Cezası Rehberi’ne bakın.
Filo için: 40 araçta çanta yönetimi
Tek araçta bu bir alışveriş kalemidir; filoda bir yenileme takvimidir. Pratikte işe yarayan üç kural:
- Tüm filoya aynı anda, aynı üründen alın. Miatlar aynı aya denk gelir, takip tek satıra iner. Karışık alınmış bir filoda 40 ayrı tarih takip etmek zorunda kalırsınız.
- Yenilemeyi muayene takvimine bağlayın. Ticari araçlar zaten yılda bir muayeneye giriyor; çanta kontrolünü aynı aya çekmek ayrı bir süreç kurma ihtiyacını ortadan kaldırır.
- Zimmet kaydı tutun. Araç plakası, teslim tarihi, muhteva listesi ve sürücü imzası. Kaza sonrası “çanta vardı ama kullanılmıştı” tartışmasını bitiren tek şey budur.
Filonuzun toplam ihtiyacını ve maliyetini araç sayısına göre çıkarmak için filo araç ekipman hesaplayıcısını kullanabilirsiniz — çanta, yangın söndürücü, reflektör ve yedek malzeme kalemlerini birlikte hesaplar.
İşyeri ilk yardım dolabıyla karıştırmayın
İki ayrı yükümlülüktür ve biri diğerinin yerine geçmez.
| Ölçüt | Araç ilk yardım çantası | İşyeri ilk yardım dolabı |
|---|---|---|
| Dayanak | Sağlık Şartları Yönetmeliği md. 10 | 6331 sayılı Kanun md. 11; İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1 |
| İçerik mevzuatta sayılı mı? | Evet — 13 kalem | Hayır — “yeterli ilk yardım malzemesi” denir |
| Kim denetler | Trafik ekibi, araç muayene istasyonu | İş müfettişi |
| Yaptırım | Sürücüye idari para cezası | İşverene idari para cezası (her hüküm için, aylık tekrarlı) |
Filosu olan bir işletme ikisini birden karşılamak zorundadır. İşyeri tarafı için işyeri ilk yardım dolabı içeriği sayfasına bakın — orada mevzuatın neden liste vermediği ve pratikte ne bulundurulması gerektiği anlatılıyor.
Filo ekipman alımı için hazır dokümanlar
Kalem listesini doğrudan teklife çevirebileceğiniz formlar. Kayıt istemez.
Filonuzun araç sayısını ve cinslerini gönderin; zorunlu kalemlerin tamamını araç tipine göre ayrıştırıp kalem kalem fiyatlandıralım. Bayiden stok ve teslim süresi yazılı teyidi almadan fiyat vermiyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Araçta bulundurulması zorunlu ilk yardım malzemeleri nelerdir?
13 kalem: büyük sargı bezi (10 cm × 3–5 m, 2 adet), steril hidrofil gaz (10×10 cm, 50’lik kutu), üçgen sargı (3 adet), antiseptik solüsyon (50 ml), flaster (2 cm × 5 m), çengelli iğne (10 adet), küçük makas, esmark bandajı, turnike (en az 50 cm örgülü tekstil), yara bandı (10 adet), alüminyum yanık örtüsü, tıbbi eldiven (2 çift) ve el feneri. Dayanak: Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik md. 10 (RG 26.09.2006, sayı 26301).
Araç ilk yardım çantası Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde mi düzenleniyor?
Hayır — bu en yaygın hatadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 1 Sayılı Cetvel’inde ilk yardım satırı yoktur. O cetvelde yangın söndürücü, reflektör, stepne, takoz, engel işareti ve yedek malzeme-takımlar bulunur. İlk yardım malzemelerinin dayanağı Sağlık Şartları Yönetmeliği md. 10’dur.
Araç ilk yardım çantası TSE belgeli olmak zorunda mı?
Mevzuatta çantanın kendisi için standart veya belge şartı bulunmamaktadır. Zorunlu olan 13 kalemlik içeriktir. “TSE belgeli” ifadesi bir ürün kalite iddiasıdır; yasal zorunluluk olarak sunulması doğru değildir. Alırken kalem listesini ölçüleriyle birlikte isteyin.
Otobüs ve minibüste daha büyük ilk yardım çantası gerekir mi?
Mevzuatta araç büyüklüğüne göre çantayı çoğaltan ya da büyüten bir hüküm bulunmamaktadır; md. 10 tek bir liste verir. Toplu taşımaya özgü ek sağlık kalemi boyun korsesidir ve 1 Sayılı Cetvel’de düzenlenir: yetki belgeli yolcu taşımacılığında kullanılan araçlarda her 10 koltuk için en az bir adet.
Çantadaki malzemelerin son kullanma tarihi takip edilmeli mi?
Madde 10’da miat hükmü yoktur, ancak steril malzemelerin (hidrofil gaz, yara bandı, antiseptik solüsyon) son kullanma tarihi vardır ve denetimde tarihi geçmiş malzeme pratikte “eksik” muamelesi görebilir. Filoda tüm çantaları aynı anda ve aynı üründen almak, miatları tek bir aya toplayarak takibi mümkün kılar.
İşyerindeki ilk yardım dolabı araçtaki çantanın yerine geçer mi?
Hayır, iki ayrı yükümlülüktür. Araç çantasının dayanağı Sağlık Şartları Yönetmeliği md. 10, işyeri dolabının dayanağı 6331 sayılı İSG Kanunu md. 11 ve İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği’dir. Farklı merciler denetler, farklı yaptırımlar uygulanır. Filosu olan bir işletme ikisini birden karşılar.
Kaynaklar
- Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik md. 10 (RG 26 Eylül 2006, sayı 26301)
- Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 64 ve 1 Sayılı Cetvel (RG 18 Temmuz 1997, sayı 23053 mükerrer; cetvelin el aleti satırları Değişik: RG 21 Mart 2012, sayı 28240 — cetvelin son değişikliği RG 29 Kasım 2024, sayı 32737)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (md. 30 ve md. 31)
- Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik (RG 6 Ocak 2021, sayı 31356)
Kaynakları nasıl seçtiğimiz, sayıları nasıl doğruladığımız ve tarihlerin ne anlama geldiği yayın ilkelerimizde yazılı. Bir hata gördüyseniz info@aksco.com.tr adresine yazın; doğrulanan hatalar düzeltilir.
İlgili rehberler
Filo Araç Ekipman Hesaplayıcı
Araç sayısı ve cinsine göre zorunlu ekipman listesi ve maliyeti.
Devamını okuyunAraç Yangın Söndürücü Zorunluluğu
Hangi araçta kaç kg, TS 862 EN 3 mü CE mi, ADR kuralları.
Devamını okuyunİşyeri İlk Yardım Dolabında Ne Bulunmalı?
İşyeri tarafında zorunlu liste neden yok, ne bulundurulmalı.
Devamını okuyunİhtiyaç listenizi gönderin, teklifiniz 1 iş günü içinde hazır olsun.
Liste, fotoğraf veya Excel — nasıl kolaysa öyle gönderin. Standart kalemlerde çoğu teklif aynı iş günü çıkar. Özel üretim, ithalat veya 50+ kalemlik listelerde süre uzayabilir; ne kadar süreceğini talebi aldığımız gün yazılı olarak bildiririz.