Kamu Alımında Usul Belirleyici

Üç sınır, üç ayrı madde

Aracın kullandığı bütün tutarlar Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2026/1) — Resmî Gazete 22 Ocak 2026, sayı 33145 ile ilan edilmiştir ve 1 Şubat 2026 – 31 Ocak 2027 döneminde geçerlidir. Tutarlar bu sitede tek bir yerde tutulur; sayfa da, hesaplayıcı da aynı kaynaktan okur.

Eşik değerin birincil işlevi usul seçmek değildir: md. 8’in girişi eşik değerleri “13 ve 63 üncü maddelerinin uygulanmasında yaklaşık maliyet dikkate alınarak” tanımlar. Ama eşik değerin usulle hiç ilgisi olmadığı da söylenemez — md. 20/1 uyarınca yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri belli istekliler arasında ihale usulüyle yaptırılabilir. Md. 63’te de eşik değere bağlı olan yalnızca (a) bendidir; yerli istekli ve yerli malı lehine fiyat avantajına ilişkin bentler eşik değerden bağımsızdır.

Bu sayılar her yıl 1 Şubat’ta değişir (md. 67). Ocak’ta verilip Şubat’a sarkan tekliflerde alımın hangi dönemin limitine tabi olduğu baştan netleştirilmelidir.

Tutar koşulu, usul seçimi demek değildir

Aracın baş sonucu “tutar koşulunu sağlayan en dar usul” der; “usul budur” demez. Aradaki fark md. 5’te yazılıdır: açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir; diğer yollar ancak Kanun’da belirtilen özel hallerde kullanılabilir.

Doğrudan temin ve pazarlık usulü, koşulları oluştuğunda idarenin önüne açılan seçeneklerdir. Tutar sınırının içinde olmak idareyi o yolu kullanmaya zorlamaz ve istekli açısından bir hak doğurmaz. Tedarikçi tarafında pratik karşılığı şudur: limitin altında olduğunu göstermek teklifi kazandırmaz, yalnızca kapının hangi kapı olduğunu söyler.

KDV hangi sınırda belirleyici?

Üç sınırın ikisinde cevap doğrudan Kanun’dan çıkıyor. Md. 21/1-(f) ve md. 8 yaklaşık maliyet üzerinden tanımlıdır; md. 9 da yaklaşık maliyetin katma değer vergisi hariç belirleneceğini söyler. Zincir tamamlanır: bu iki sınır KDV hariç tutarla karşılaştırılır.

Md. 22 farklı. Yaklaşık maliyetten söz etmez — “piyasada fiyat araştırması” der — ve Kanun, md. 22 için ayrı bir KDV hükmü içermez. Uygulamada parasal sınırlar KDV hariç tutar üzerinden değerlendiriliyor ve bu md. 9’un mantığıyla uyumlu; araç da esas karşılaştırmayı KDV hariç tutarla yapar. Ancak dayanağın Kanun’un md. 22’ye ilişkin açık bir hükmü olmadığını da gizlemiyoruz.

Bu yüzden araç, tutarınız KDV hariç sınırın altında ama KDV dahil üstünde kaldığında sonucu değiştirmez — doğrudan temin koşulu sağlanır — ama bunu ayrıca işaretler. Sınıra yakın çalışıyorsanız teklifi göndermeden önce idarenin satın alma birimine sormak, sonradan değerlendirme dışı kalmaktan ucuzdur.

Teklif tarafında bizim uygulamamız değişmiyor: fiyatlar KDV hariç yazılır, KDV ayrı satırda gösterilir. Böylece aynı belgeden her iki değerlendirme de yapılabilir.

Yıllık %10 tavanı — görünmeyen ikinci sınır

Tutar limiti tek sınır değildir. Md. 62/1-(ı), 21 ve 22’nci maddelerdeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarenin bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu — Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça — aşamayacağını söyler.

Araçta ödenek ve yıl içinde yapılan harcama alanları isteğe bağlıdır; doldurursanız kalan doğrudan temin kapasitesini de hesaplar. Bu alanları genellikle idare tarafı bilir; tedarikçi tarafında ise sonucu dolaylı olarak görürsünüz.

Yapım işi: 21/f yoktur, ama md. 20/1 vardır

Md. 21/1-(f) bendinin metni kapsamını kendisi sınırlar: yaklaşık maliyeti belirtilen tutara kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları. Yapım işi bu bendin kapsamında değildir. Araç, alım türü “yapım işi” seçildiğinde 21/1-(f) satırını hesaplamaz ve bunu açıkça yazar; eşik değeri de md. 8/1-(c) üzerinden alır.

Bunun yerine yapım işine özgü ikinci bir eşik devreye girer. Md. 20’nin birinci fıkrasının son cümlesi iki hâli “ile” bağlacıyla ayrı ayrı sayar: uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı işler ile yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri, belli istekliler arasında ihale usulüyle yaptırılabilir. İkinci hâlde ayrıca uzmanlık gerekçesi gösterilmesi gerekmez. 1 Şubat 2026 – 31 Ocak 2027 döneminde bu sınır md. 8/1-(c) eşik değerinin yarısıdır: 686.924.429 ÷ 2 = 343.462.214,50 TL. Araç, yapım işi seçildiğinde eşik satırında bu yarının aşılıp aşılmadığını da gösterir.

Belli istekliler arasında ihale usulü, md. 18’de sayılan bir ihale usulüdür — ilan yapılır ve ön yeterlik değerlendirmesi vardır. Doğrudan temin ya da pazarlık usulüyle karıştırılmamalıdır.

Sonuç ne değildir

Aracın çıktısı bir tutar sınıflandırmasıdır. Üç şeyi söylemez ve söylediğini iddia etmez:

• Hangi bendin uygulanabileceğini söylemez. Md. 22’de tutara bağlı tek ölçüt (d) bendindeki “…aşmayan ihtiyaçları” ifadesidir. Aynı bendin ikinci ayağı — temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar — tutar sınırına tabi değildir. (a), (b), (c) ve maddenin diğer bentleri de tutara değil koşula bağlıdır; Tebliğ’de onlar için bir tutar belirlenmemiştir.
• Bölerek limitin altına inilebileceğini söylemez. Md. 5’in lafzı eşik değere ilişkindir: “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” Parasal limitin altında kalmak amacıyla bölme ise aynı maddenin temel ilkeleri — rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, kaynakların verimli kullanılması — bakımından değerlendirilir. Araç girdiğiniz tek tutarı sınıflandırır; bir ihtiyacın parçalara ayrılıp ayrılamayacağı buradan çıkmaz.
• Kaç teklif toplanacağını söylemez. Doğrudan temin için Kanun bir asgari teklif sayısı belirlemez; md. 22’nin son fıkrası yalnızca “piyasada fiyat araştırması yapılarak” der. “En az üç istekli” kuralı md. 21/2’ye aittir ve yalnızca ilan yapılmayan hallerde doğar. Ayrıntısı parasal limitler sayfasındadır.

Bu araç mevzuat metnindeki sayısal sınırları uygular; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan kanun ve tebliğ metninin kendisidir. Sonuç, alımın hangi tutar sınıfına girdiğini gösterir; hangi bendin uygulanabileceği ayrıca o bendin koşullarına bağlıdır.

Tedarikçi tarafından bakınca

Bu aracı bir tedarik firması olarak yayımlıyoruz, çünkü bu üç sınır günlük işimizin çerçevesi. Tedarikçi tarafında pratik sonuçlar şunlar:

• Doğrudan temin, küçük ve orta ölçekli tedarikçinin fiilen girebildiği kanaldır. İlan, teminat ve komisyon yükü olmadığı için süreç piyasa fiyat araştırmasıyla yürür; muhatap doğrudan satın alma birimidir.
• Sınıra yakın tutarlarda KDV sorusu baştan sorulur. Teklif gönderilmeden önce satın alma birimine tutarın KDV hariç mi dahil mi değerlendirildiği sorulur; cevabı belgeye yazılır.
• Takvim, tutar kadar belirleyicidir. Yıllık %10 tavanı ve 1 Şubat eşiği, aynı teklifin yılın hangi ayında götürüldüğüne göre farklı sonuç vermesine yol açar.
• Sınıflandırma, belgeyi hazırlamanın yerine geçmez. Alımın kendisi iki belgeyle yürür: teknik şartname neyin istendiğini, birim fiyat teklif cetveli ise gelen tekliflerin aynı satırda karşılaştırılabilmesini sağlar.

Sık Sorulan Sorular